ဆူၣ်ချ့တၢ်အုၣ်ကီၤတၢ်တိာ်ကျဲၤအါတက့ၢ်န့ၣ်အဟ့ၣ်ဝဲတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့လၢတၢ်ကူစါဃံအဆၢတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တိာ်ကျဲၤတနီၤန့ၣ် ကပာ်ပနီၣ်တၢ်ထံၣ်လိာ်သး(ဒီးကသံၣ်သရၣ်), တၢ်အပှ့မ့တမ့ၢ် လိၣ်လၢကသံၣ်သရၣ်ကဆှၢဃီၤန့ၢ်နၤအဂီၢ်လီၤ.
ပှၤတဂၤစုာ်စုာ်ဒီး ဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢအါတက့ၢ်, Medicare ဒီး Blue Cross and Blue Shield of Minnesota ဆူၣ်ချ့တၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ်လၢ တၢ်မၤကစၢ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲန့ၣ် ဟ့ၣ်န့ၢ်တၢ်အဘူးအလဲလၢ တၢ်မၤဘၣ်လိာ်က့ၤဃံဆၢ ဒီး ထူၣ်ပျၢ် တၢ်ကွၢ်ထွဲအဂီၢ် ဖဲအကဲတၢ်ကူစါယါဘျါတၢ်တိာ်ကျဲၤအက့ၢ်ဂီၤတခါလၢ အမူ၀ဲကတီၢ်လီၤ. တၢ်ကူစါယါဘျါနီၢ်ခိတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအကျိၤအကျဲန့ၣ် အဲၣ်ဒိးစံး၀ဲဒၣ်လၢ နဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူစါယါဘျတၢ်ကွၢ်ထွဲလၢ တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးမ့တမ့ၢ်တၢ်ဆါတမံၤမံၤအဂီၢ်, ဒီးတၢ်ကူစါဃံအဆၢတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲမၤဘျါက့ၤနတၢ်ဆါအပနီၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
န နုာ်လီၤဆူအကီးပူၤ ဒ်သိးကကွၢ်ထံသမံသမိးနတၢ်တိာ်ကျဲၤလီၤဆီအတၢ်န့ၢ်ဘျုးတဖၣ်ဒီး ပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ မ့တမ့ၢ် ဆဲးကျိးဆူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢပှၤစူးကါတၢ်ဖိအဂီၢ်သ့ ဖဲလီၤတဲစိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်လၢ နတၢ်ကွၢ်နီၣ်ကွၢ်ဃါခးက့အလီၢ်ခံလီၤ.
တၢ်ကူစါဃံအဆၢဖးဒိၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲန့ၣ် ကူဆါယါဘျါပျိၢ်ဃံလၢ ချၢဃံ ကီာ်ဘိ ဒီးပျိၢ်ဃံန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကူဆါယါဘျါအံၤကွၢ်ထွဲဒီးမၤဘၣ်ထီၣ်က့ၤထူၣ်ပျၢ်ဖ့ၣ်ဆၢ ဒီးထူၣ်ဆါပျၢ်ဆါလီၤ ဒီးမၤဘၣ်ထီၣ်က့ၤဒ်သိးထူၣ်ပျၢ်ဖံးညၣ်ကဟဲက့ၤမၤတၢ်ဘၣ်ဂီၢ်က့ၤဒ်လီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကူဆါယါဘျါအံၤ ညီနုၢ်ဘၣ်တၢ်သူအီၤလၢ ကကူဆါယါဘျါကီာ်ဘိဆါ ဒီးချၢဃံဆါအဂီၢ်လီၤ. တၢ်ကူဆါယါဘျါခီၣ်ကမဲာ်စုကမဲာ်ဆါန့ၣ်တဘျီတခီၣ်ကဘၣ်တၢ်သူအီၤလၢက ကူဆါယါဘျါခီၣ်ကမဲာ်စုကမဲာ်ဆါ, ထူၣ်ပျၢ်ဟူး ဒီးနီၢ်ခိဖံးညၣ်ဆါဖးယံာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
သရၣ်ကူစါဃံအဆၢတဖၣ် ကတၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဘၣ်ဃးဒီး ပှၤဆါတဂၤအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်စ့ၢ်ကီး ဒ်သိးဒီး အဝဲအီၣ်တၢ်အီတၢ်အကျိၤအကျဲ, တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအန့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ, နီၢ်ခိတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ, တၢ်ကွၢ်ထွဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ဒီး အတၢ်အိၣ်မူတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်ဖဲတၢ်သမံသမိးပှၤဆါအခါန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒိးန့ၢ်တၢ်ကူဆါယါဘျါအံၤတဖၣ်အကွၢ်ထွဲလီၤအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အခါညီနုၢ်အတၢ်အိၣ်မူကဂ့ၤထီၣ်ဝဲလီၤ.
ပှၤလၢအကူဆါညါဘျါှဃံဆၢတဂၤန့ၣ် ကဘၣ်ဖျိထီၣ်တၢ်မၤလိအံၤ လၢပှၤဖျိထီၣ်ကသံၣ်သရၣ်တၢ်မၤလိအလၢညါလီၤ. အဝဲသ့ၣ်ကမၤလိဝဲ ပှၤကညီထူၣ်ညၣ်အဂ့ၢ်, ထူၣ်ပျၢ်ဒီး ပှၤပျိၢ်ဃံအဃံတတီၤတတီၤ အဂ့ၢ်လီၤ. ဝံၤဒီးအဝဲသ့ၣ် ကလဲၤမၤလိက့ၤတၢ်လၢ ပှၤကူဆါယါဘျါပျိၢ်ဃံ အဖၠၣ်စိမိၤ လၢပဒိၣ်တူၢ်လိာ်ပာ်ပနီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ကမၤလိဝဲဘၣ်ဃးဒီးပှၤကညီအနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤအဂ့ၢ်, တၢ်ကူဆါယါဘျါပှၤဃံ ဒီး တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအကဲဘျုးအဂ့ၢ် လၢယဲၢ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ.
အဝဲသ့ၣ်အဘၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်လဲၤခီဖျိလၢ ကၠိတီၤပူၤ, တၢ်မၤကွၢ်တၢ်အလီၢ် ဒီး ဆူၣ်ချ့အလီၢ်လၢအ စှၤကတၢၢ် 4,200 နၢ်ရံၣ်လီၤ. တၢ်သိၣ်လိအတီၢ်တဖၣ်ကဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်အီၤလၢ ကီၢ်အမဲရံကၤဆူၣ်ချ့ဝဲၤကျိၤ(U.S. Department of Education)န့ၣ်လီၤ. ဝံၤအလီၢ်ခံ အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်ဖျိတၢ်ဒိးစဲး ဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ကူဆါယါဘျါဃံအစၢ အလံာ်အုၣ်သး လၢကီၢ်ရဲၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤလိသးအတၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကူဆါယါဘျါဃံအစၢတဖၣ် ဆဲးမၤအတၢ်မၤကန့ၢ်ဒံးအဂီၢ် အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဆဲးဟံးဃာ်ထီၣ်က့ၤအလံာ်အုၣ်သးဒီး ထီၣ်တၢ်မၤလိတနံၣ်ဘၣ်တနံၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢလါယနူၤအါရံၤ 1, 2026 န့ၣ်, ဆူၣ်ချ့တၢ်မၤစၢၤ (Medicaid) တၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ် လၢ Minnesota အပူၤခဲလၢာ်ခဲဆ့ တဟ့ၣ်န့ၢ်တၢ်အဘူးအလဲလၢ တၢ်မၤဘၣ်လိာ်က့ၤဃံဆၢ ဒီး ထူၣ်ပျၢ် တၢ်ကွၢ်ထွဲလၢ ကရူၢ်ဖိလၢအသးအိၣ် 21 နံၣ်ဆူအဖီခိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လၢၤဘၣ်. ကရူၢ်ဖိလၢအသးအိၣ် 21 နံၣ်ဆူအဖီလာ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ကပာ်ပနီၣ်၀ဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်အဘူးအလဲလီၤ. တၢ်ဆီလဲလိာ်သးတဖၣ်အံၤ နဲၣ်ဖျါထီၣ်ခ့ခါကီၢ်စဲၣ်အကျဲသနူန့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢအကူဆါယါဘျါနဃံအစၢန့ၣ် ကလိၣ်ဘၣ် နတၢ်ဆါအပနီၣ်တဖၣ် ဒီး စရီလၢအမၤနီၣ်မၤဃါဝဲနတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်လီၤ. ဝံၤဒီး အဝဲ ကကွၢ်တယးဝဲနတၢ်အိၣ်သးဒီး သံကွၢ်၀ဲလၢနတၢ်ဆါအပနီၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ကမၢနၤ ဒိအ့စရ့ (X-rays) အသီတဘျီ မ့တမ့ၢ် ကကွၢ်နတၢ်အ့စရ့အဂီၤလၢနဒိပာ်ဝံၤလံတခါ မ့တမ့ၢ် ကစဲးကွၢ်နၤခီဖျိသူထးနါအတၢ်မၤကွၢ် (MRI) လၢနဒိးန့ၢ်ဘၣ်လၢနကသံၣ်သရၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤမ့ၢ်ကွၢ်ထံဒီးမၤကွၢ်နၤဝံၤလံန့ၣ် ဒီးဘၣ်တၢ်ထံၣ်ဝဲလၢနကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အဘျုးလၢတၢ်မၤဘၣ်ထီၣ်ဃံအကျိၤအကျဲတဖၣ်အံၤန့ၣ် ပှၤကူဆါညါဘျါပျိၢ်ဃံ ကမၤတၢ်ကူဆါနၤတဘျီဃီ ဖဲနဟဲမၤကွၢ်သးအဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. နကဘၣ်မံနီၤလီၤလစီၢ်နီၤခိၣ်လၢပှၤတ့ထီၣ်ဝဲလီၤလီၤဆီဆီလၢတၢ်ကူဆါယါဘျါ ပျိၢ်ဃံ,ကီာ်ဘိ မ့တမ့ၢ် စုဒ့ခီၣ်ဒ့ အဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ဖဲပှၤကူဆါယါဘျါခီဖျိပှၤမၤဘၣ်နဃံအခါ နကနၣ်ဟူအသီၣ်"ပီး ပီး" လီၤ. အသီၣ်၀ဲဒ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဂာ်စံၣ်ပိိလိလၢအအိၣ်လၢနဃံဒ့ကီာ်အကဆူးတဖၣ်န့ၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်အဃိလီၤ. ဖဲနဘီးနစုနၢအခါအကသီၣ်ဒ်သိးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကူဆါယါဘျါဃံအစၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢစုအဃိ ပှၤကဘၣ်လဲၤဝဲဆူ သရၣ်ကူဆါယါဘျါဃံအစၢအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဆါတနီၤန့ၣ်ကတူၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အထူၣ်ပျၢ်ဆါန့ၣ် ကိၢ်ညၢ်လီၤတဘျီဃီလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤဆါအိၣ်အါဂၤလၢလိၣ်ဘၣ်ဝဲလၢတၢ်ကဘၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါစှၤကိးဘျီဒ်သိးအထူၣ်ပျၢ်ဆါန့ၣ်ကကိၢ်ညၢ်ထီၣ်အဂီၢ်လီၤ.
တမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီဘၣ် ဖဲပှၤမၤဘၣ်ထီၣ်နထူၣ်ပျၢ်နဃံဝံၤအလီၢ်ခံ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် နကတူၢ်ဘၣ်လၢ နလိၤဆါယီၢ်ဆါ ထူၣ်ဆှိၣ်ညၣ်ဆှိၣ် မ့တမ့ၢ် လီၤဘှံးခံသီသၢသီလီၤ. နမိၢ်ပှၢ်ဆီတလဲအသးဒ်သိးထူၣ်ပျၢ်ကဟဲက့ၤဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ကျဲကဒါက့ဖဲတၢ်န့ၣ်အခါန့ၣ်လီၤ. တကြၢးလၢနလိၤဆါယီၢ်ဆါ ခီဖျိလၢတၢ်ကူဆါယါဘျါအံၤ အကျိၤအကျဲဘၣ်လီၤ.
နကသံၣ်သရၣ်လၢအကူဆါဃံအစၢန့ၣ် ကဟ့ၣ်ကူၣ်နၤလၢနကမၤတၢ်ကူဆါယါဘျါလၢအဂၤတနီၤစ့ၢ်ကီး ဒ်သိး အကကဲဘျုးလၢနတၢ်ကူဆါယါဘျါအံၤအဂီၢ် ဒ်သိးဒီး:
တချုးစးထီၣ်တၢ်ကူစါယါဘျါကျိၤကျဲအသီတဖၣ် မ့တမ့ၢ် တချုးထံၣ်န့ၢ်ပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အသီတဖၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် အကါဒိၣ်လၢနကမၤနၢ်ပၢၢ် နဆူၣ်ချ့တၢ်တိာ်ကျဲၤတၢ်ဟ့ၣ်အဘူးအလဲအဂ့ၢ်အကျိၤလီၤ.
န နုာ်လီၤဆူအကီးပူၤ ဒ်သိးကကွၢ်ထံသမံသမိးနတၢ်တိာ်ကျဲၤလီၤဆီအတၢ်န့ၢ်ဘျုးတဖၣ်ဒီး ပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ မ့တမ့ၢ် ဆဲးကျိးဆူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢပှၤစူးကါတၢ်ဖိအဂီၢ်သ့ ဖဲလီၤတဲစိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်လၢ နတၢ်ကွၢ်နီၣ်ကွၢ်ဃါခးက့အလီၢ်ခံလီၤ.
တၢ်မ့ၢ်တဟ့ၣ်အဘူးအလဲလၢ တၢ်ကူစါယါဘျါကျိၤကျဲတမံၤမံၤအဂီၢ်ဘၣ်ဒီး, နကြၢးကတိၤတၢၣ်ပီၣ်ဒီး နပှၤကူစါမၤဘၣ်လိာ်က့ၤဃံဆၢ ဒီး ထူၣ်ပျၢ် မ့တမ့ၢ် နကသံၣ်သရၣ်ဘၣ်ဃး တၢ်ဃုထၢဂုၤဂၤတဖၣ်အဂ့ၢ်လီၤ.
ကွၢ်ဃု ပှာ်ဘျးစဲပူၤကသံၣ်သရၣ်တဖၣ် ဒီးပှၤမၤစၢၤတၢ်တဖၣ်လၢ နလီၢ်က၀ီၤအပူၤတက့ၢ်. နုာ်လီၤတၢ်တိာ်ကျဲၤခဲအံၤတၢ်ဟ့ၣ်အဘူးအလဲအဂီၢ်
DHS_052826_K02 DHS အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်06/22/2026
နတၢ်တိာ်ကျဲၤအန့ၢ်ဘျုးန့ၢ်ဖှိၣ်တဖၣ်အမၤတၢ်ဒ်လဲၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကျိၤညီနုၢ်တဖၣ်. ကွၢ်ကဒါက့ၤတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်အဘူးအလဲ တၢ်ကွဲးကျၢၢ်တံၢ်ဒီး ဆူၣ်ချ့တၢ်တိာ်ကျဲၤ တၢ်န့ၢ်ဘျုးအလံာ်ဆံးဖိ လၢကမၤလိအါထီၣ်လၢ နတၢ်တိာ်ကျဲၤမၤတၢ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တက့ၢ်.
တချုးနဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲလၢကသံၣ်သရၣ် အအိၣ်န့ၣ်လၢအအဝဲပၣ်ဃုာ်လၢနဆူၣ်ချ့တၢ်တိာ်ကျဲၤ ဘျးစဲအပူၤဧါန့ၣ် မ့ၢ်နမူနဒါလၢကဃုသ့ၣ်ညါပာ်စၢၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်တပၣ်ဃုာ်လၢတၢ်တိာ်ကျဲၤဘျးစဲအပူၤကိးဂၤဒဲးဘၣ်. နကသံၣ်သရၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိၣ်လၢပှာ်ဘျးစဲအချၢ မ့တမ့ၢ်တၢ်ဃံးဃာ်တအိၣ်ဒီး Blue Cross (တၢ်ကိးအီၤလၢ ကသံၣ်သရၣ်လၢတပၣ်ဃုာ်မၤသကိးတၢ်တဂၤ)န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်နကဘၣ်ဟ့ၣ် နဆူၣ်ချ့အဘူးအလဲအါထီၣ် မ့တမ့ၢ် ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်လၢကဟ့ၣ်နၤတၢ်ကွၢ်ထွဲတဂၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်လၢနတၢ်တိာ်ကျဲၤဘျးစဲပူၤဧါန့ၣ် နဃုသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ခီဖျိတၢ်ဆဲးကျိးဆူ တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢပှၤစူးကါတၢ်ဖိအဂီၢ်အလီတဲစိနီၢ်ဂံၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ကွဲးလီၤအီၤလၢကရူၢ်ဖိ (ID) ခးအချၢန့ၣ်တက့ၢ်.